انسان با تهذیب نفس و علم حضوری می تواند حضور علت هستی بخش را درک نماید؛ لذا در فلسفه اسلامی خداوند حاضر علی الاطلاق است. اما پرسش از چرایی عدم انکشاف حضور الهی به طور گسترده برای بشر از طریق روش هایی مانند تجربه دینی ذهن فیلسوفان دین را به خود مشغول داشته است و تقریرات شلنبرگ در استدلال به اختفای الهی برای الحاد، در این میان نقش محوری دارد. عمده پاسخ ها به علت اختفای الهی از منظر وجودی، فلسفی، عرفانی و کلامی است. اما در پژوهش حاضر به روش تحلیل محتوایی سعی شده است رویکردهای انسانی تراویس دامزدی مورد ارزیابی قرار گیرد. وی با بیان مواردی مانند شاخص انزجار آسیب دیده، شاخص انزجار محدودیت وجودی، شاخص ترس و امید و شاخص از خود بیگانگی سعی در طرح دلایل اختفای الهی نموده است. در این مقاله عمده نقدهای این رویکرد انسانی مواردی چون نسبی گرایی و استقرای ناقص، بی نیاز نبودن از رویکردهای کلامی مانند تدبیر، حکمت و لطف الهی، ارائه تصویری منفعل از خداوند و عدم توجه به بعد اجتماعی دین، دانسته شده است.

لطفا برای مشاهده متن چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تغییرات الگوی رودخانه یکی از مهم ترین مسائل مهندسی رودخانه است که بر فعالیت ها و سازه های عمرانی حاشیه رودخانه تاثیر می گذارد. مطالعه تغییرات مورفولوژیکی کانال های رودخانه ای به منظور یافتن راهکارهای کنترلی مناسب برای حل مشکلات دینامیکی این نواحی اهمیت دارد. هدف اصلی مقاله حاضر بررسی تحولات مورفولوژیکی و الگوی رودخانه ای آزادرود از راه شاخص های هندسی و تصاویر ماهواره ای است، برای دستیابی به این هدف، نقشه توپوگرافی 1:1000 منطقه با استفاده از برداشت های میدانی تهیه و با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست و گوگل ارث در محیط GIS، بازه های مطالعه استخراج شدند. با رقومی سازی مسیر رودخانه در اتوکد، شاخص های هندسی رودخانه (زاویه مرکزی، شعاع نسبی، شکل پلان، ضریب پیچشی) 59 بازه روی تصاویر محاسبه شدند. نتایج نشان می دهند شعاع نسبی 40 درصد قوس های مئاندری در رودخانه آزاد بیش از 3.5 و تمرکز تنش در ناحیه انتهایی قوس خارجی است و نگرانی خاصی درباره این بازه ها وجود ندارد. شعاع نسبی 30 درصد قوس های پیچان رود بین 1.5 تا 3.5 است و بنابراین تمرکز تنش در حدود 30 درصد پیچ و خم رودخانه در ابتدای قوس داخلی و انتهای قوس خارجی است. همچنین تمرکز تنش در حدود 30 درصد پیچ و خم تنه اصلی رودخانه در سراسر قوس داخلی است و باید توجه ویژه ای به این پیچان رودها داشت. شرایط تقریبا پایداری در بیشتر بازه های رودخانه آزاد حاکم است و بجز در برخی بازه ها که فرسایش جزئی دارند، ناپایداری های حادی در سایر بخش ها دیده نمی شود. لازم است در تعیین حریم بستر به 9 بازه بحرانی 18، 20، 24، 26، 29، 41، 47، 56 و 58 توجه ویژه شود.

یکی از چالش های مهم در مدیریت چمن محدودیت منابع آبی است. باتوجه به اینکه ایران جزء مناطق خشک و نیمه خشک دنیا محسوب می گردد، توجه و مدیریت نیاز آبی چمن امری ضروری و اجنتاب ناپذیر است. لذا در پژوهش پیش رو تأثیر سطوح مختلف آبیاری بر صفات رویشی چمن آمیخته (اسپورت) مطالعه گردید. سطوح مختلف آبیاری مورد بررسی شامل مقدار آب مصرفی 50، 75 و 100 درصد ظرفیت مزرعه با دور آبیاری یک روز در میان بود که بعد از استقرار کامل چمن اعمال گردید. صفات مورفولوژی و فیزیولوژی در هفته های دوم، چهارم و ششم بعد از اعمال سطوح آبیاری اندازه گیری گردیدند. براساس نتایج، کاهش آب مصرفی موجب کاهش رشد طولی، وزن خشک، کیفیت ظاهری، محتوای نسبی آب برگ و میزان فسفر برگ گردید لیکن مقدار نشت یونی برگ ها در اثر تنش افزایش یافت. اگرچه مقدار پتاسیم و کلروفیل کل در سطح آبیاری 75 درصد ظرفیت مزرعه بیش از سطح آبیاری 100 درصد ظرفیت مزرعه بود. تفاوت معنی داری در تمام صفات اندازه گیری شده بین دو سطح 75 و 100 درصد ظرفیت مزرعه مشاهده نگردید، اما هر دو سطح به طور معنی داری بهتر از سطح 50 درصد ظرفیت مزرعه بودند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که کاهش میزان آب مصرفی در آبیاری تا میزان یک چهارم ظرفیت مزرعه، می تواند ضمن حفظ کیفیت و رشد مطلوب چمن آمیخته در شرایط معمول به میزان قابل توجه ای مصرف آب را کاهش و در مصرف آب صرفه جویی نماید.

شهرستان اسفراین در دامنه های جنوبی کوه های آلاداغ در شمال خاوری ایران قرار دارد. قسمت های شمالی این شهرستان فعالیت های شدید تکتونیکی را تجربه می کند. به دلیل تراکم بالای جمعیت و نزدیکی به شهر بجنورد مرکز استان خراسان شمالی، مطالعه فعالیت های تکتونیکی این منطقه یک ضرورت محسوب می شود. مطالعه تکتونیک این منطقه در دو بخش شواهد مورفولوژیکی و شاخص های مورفوتکتونیکی و با هدف کاربرد در پروژه های عمرانی انجام شد که بر اساس شواهد مورفولوژیکی وقوع زمین لرزه های متعدد، جابجایی در سازندهای زمین شناسی و تغییر در جهت گسل ها همه موید این است که منطقه در ردیف مناطق فعال تکتونیکی قرار می گیرد همچنین از نظر مطالعات مورفوتکتونیکی نیز از چند شاخص مورفوتکتونیکی استفاده شد و مقادیر آن برای ضریب گراویلیوس[1] 99/1، برای شاخص های نسبت عرض دره ها به ارتفاع آنها(vf) 938/0، برای پیچ و خم جبهه کوهستان(smf)38/1، برای ضریب تاب برداشتگی حوضه() 28/54، برای شاخص سینوسی رودخانه(s) 29/1و برای شاخص ارزیابی نسبی فعالیّت های تکتونیکی( Iat) 41/1 بدست آمد که براساس نتایج حاصل از تمام این شاخص ها منطقه در ردیف مناطق فعال تکتونیکی قرار می گیرد. همچنین مطالعات نشان داد از نظر فعالیت های تکتونیکی حوضه بیدواز در مرکز و حوضه روئین در باختر حرکات شدید تکتونیکی و حوضه کال ولایت در خاور منطقه حرکات آرامتری را تجربه می نماید.

در این مطالعه به منظور بررسی اثر پرولین و اسید سالیسیلیک بر صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه استویا آزمایشی به صورت طرح فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زنجان اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل پرولین در سه سطح (صفر، 1، 2 میلی مولار) و اسید سالیسیلیک در سه سطح (صفر، 3/0، 6/0 میلی مولار) بودند که به صورت محلول پاشی برگی پس از استقرار نشا، در سه مرحله به فاصله 10 روز انجام شد. صفات مورد بررسی شامل سطح برگ، عملکرد وزن تر و خشک برگ و کل بوته در واحد سطح، کلروفیل (a، b و کل)، کاروتنوئید، فنل کل، فلاونوئید کل و درصد فعالیت آنتی اکسیدانی بودند. تیمارها به طور قابل توجهی در صفات بالا نسبت به شاهد تأثیر گذار بودند. بالاترین میانگین سطح برگ (cm239/5949)، عملکرد تر (g/m217/787) و خشک برگ (g/m25/228) و عملکرد تر (g/m223/1339) و خشک کل بوته (g/m252/327) در سطح تیمار 1 میلی مولار پرولین به همراه 3/0 میلی مولار اسید سالیسیلیک مشاهده شد. کاربرد اثرات ساده غلظت های 2 میلی مولار پرولین و 6/0 میلی مولار اسید سالیسیلیک منجر به افزایش میزان کلروفیل a، b، کاروتنوئید و فلاونوئید کل شد. بالاترین میزان کلروفیل کل (mg/g fw23/5) در اثرات متقابل تیمار 2 میلی مولار پرولین به همراه 3/0 میلی مولار اسید سالیسیلیک و بالاترین میزان فنل (mg/g dw94/19) در 1 میلی-مولار پرولین به همراه 6/0 میلی مولار اسید سالیسیلیک مشاهده شد. می توان استنباط نمود که تیمار با پرولین و اسید سالیسیلیک با تأثیر بر فرآیندهای رشدی و فیزیولوژیکی، در افزایش عملکرد و تولید متابولیت های ثانویه استویا مؤثر بودند.

پژوهش پیش رو با هدف تعیین شاخص های مورفولوژیکی نشانگر تنوع میوۀ درختان بلوط ایرانی در دو رویشگاه جنگلی در دامنه های شمالی و جنوبی در جنگل های ایلام انجام گرفت. در هر رویشگاه دوازده درخت بلوط انتخاب و از هر درخت 100 عدد میوه از چهار سمت اصلی تاج به صورت نمونۀ مرکب جمع آوری شد. نمونه ها برای اندازه گیری صفات ظاهری میوه و جام آن به آزمایشگاه منتقل شدند. مقادیر طول میوه، قطر میوه، طول جام و قطر دهانۀ جام در بین پایه های درختی هر رویشگاه تفاوت معنی دار داشتند. همچنین مقادیر طول میوه و قطر میوه در رویشگاه شمالی بیشتر از رویشگاه جنوبی بود. بررسی شکل پذیری نشان داد که صفت های طول میوه و قطر میوه شکل پذیری کمتری دارند. مقادیر طول میوه، قطر میوه، طول جام و قطر جام در بین گروه های درختی با درجات خشکیدگی تاجی مختلف نیز تفاوت معنی داری داشت. بنابراین مشخص شد که صفات ظاهری میوه درختان بلوط ایرانی تحت تأثیر معنی دار خصوصیات فردی درختان، شرایط محیطی رویشگاه و شدت خشکیدگی تاجی قرار دارد. هرچند تغییرات بین درختان از نظر تفاوت های رویشگاهی و درجۀ خشکیدگی تاجی می تواند ناشی از شکل پذیری های موقت باشد، اما تغییرات فردی و درون جمعیتی صفات میوه می تواند ناشی از ژنتیک آنها باشد و از این حیث صفات طول میوه و قطر میوه، صفات مورفولوژیکی نشانگر تنوع میوۀ بلوط ایرانی هستند. اما تغییرات فردی و درون جمعیتی صفات میوه می تواند ناشی از ژنتیک آنها باشد و از این حیث صفات طول میوه و قطر میوه، صفات مورفولوژیکی نشانگر تنوع میوۀ بلوط ایرانی هستند.

نانوتکنولوژی توانسته راهگشای روش های نوینی در علوم گیاهی و تحقیقات کشاورزی باشد. این تحقیق به منظور بررسی اثرات نانونقره در 4 غلظت (صفر (شاهد)، 100، 150 و 200 میلی گرم بر لیتر) و 8 تکرار، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، بر درصد زنده مانی، آلودگی باکتریایی و شاخص های مورفولوژیکی و بیوشیمیایی ریزنمونه های بادام GN15، در دانشگاه ارومیه، اجرا شد. جوانه انتهایی بادام رشدیافته در محیط کشت MS حاوی 3 درصد ساکاروز و 8/0 درصد آگار، در محیط مشابه، حاوی غلظت های مختلف نانونقره و 1 میلی گرم بر لیتر BAP، واکشت و در اتاقک رشد قرار داده شدند. با افزایش غلظت نانونقره، درصد زنده مانی ریزنمونه ها افزایش و آلودگی باکتریایی و قارچی کاهش یافتند. نانونقره در غلظت-های صفر تا 100 میلی گرم بر لیتر، باعث افزایش طول ریشه، تعداد برگ، میزان کلروفیل a، b، کلروفیل کل، کارتنوئید و کربوهیدرات های محلول برگ و در غلظت های بالاتر، موجب کاهش این فاکتورها شد. افزایش غلظت نانونقره باعث کاهش طول ساقه و تعداد ساقه شد، اما روی تعداد ریشه تأثیر معنی داری نداشت. با وجود تأثیر افزایش غلظت نانونقره در کاهش آلودگی باکتریایی، تا سطح 200 میلی گرم بر لیتر، حتی تا کمتر از 10 درصد، بهترین سطح، درجهت بهبود ویژگی های رویشی و بیوشیمیایی ریزنمونه های GN15، تیمار 100 میلی گرم بر لیتر بود.

ارزیابی شاخص دیکسون روشی کارآمد اما تخریبی و زمان بر برای پیش بینی کیفیت انواع نهال محسوب می شود. پیش بینی سریع کیفیت و قدرت رشد نهال در فصل جابجایی آن به واسطه شناسایی خصوصیات مورفولوژیکی که بیشترین همبستگی را با این شاخص داشته باشند، ضروری است. به منظور ارزیابی روابط بین شاخص های مورفولوژیکی نهال های پیوندی آلبالو و گیلاس، نهال ریشه لخت 17 رقم تجاری با سه تکرار از 10 نهالستان واقع در چهار استان کشور، از دو گروه نهال گواهی نشده روی پایه بذری و نهال گواهی شده روی پایه رویشی در فصل جابجایی نهال در سال های 1399 و 1400 برداشت شد. ویژگی های نهال ها شامل ارتفاع، قطر، طول ریشه، تعداد ریشه و شاخه فرعی، وزن تر و خشک، نسبت ارتفاع به قطر و شاخص دیکسون ارزیابی، و همبستگی ساده بین آنها برآورد شد. ضرایب همبستگی و آنالیز مسیر و با در نظر گرفتن شاخص دیکسون به عنوان متغیر وابسته، به آثار مستقیم و غیرمستقیم تجزیه شد. نتایج نشان داد میانگین شاخص دیکسون برای نهال های پایه بذری تولید شده در اقلیم های مختلف برابر با 6/15 بود و در مناطقی با بیش از 3400 درجه-روز رشد مقدار آن بیش از میانگین بود. در نهال های گواهی شده مقدار این شاخص به کمتر از 12 رسید که به نظر می رسد تحت تاثیر استفاده از پایه نیمه پاکوتاه کننده SL-64 بود. بر اساس نتایج آنالیز مسیر در ارزیابی شاخص دیکسون، بالاترین اثر مستقیم مربوط به قطر نهال بالای محل پیوند بود. قطر نهال به دلیل داشتن بالاترین همبستگی با شاخص دیکسون و اغلب خصوصیات مورفولوژیکی کارآمدترین شاخص در ارزیابی و درجه بندی کیفیت نهال تعیین شد.

استفاده از پساب شیلات و یا ترکیب آن با آب کشاورزی می­ تواند از جمله راهکار­های حل مشکل کمبود آب در ایران باشد. به منظور بررسی اثر استفاده از آب استخر ماهی بر ویژگی ­های مورفولوژیکی و کمی 3 لاین امیدبخش گوجه­ فرنگی، آزمایشی به­ صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا در­آمد. بر اساس نتایج آزمایش محلول رش و آب استخر اصلاح­ شده وضعیت رشدی بهتری را در گیاه گوجه­ فرنگی ایجاد نمودند. بیش­ ترین فاصله بستر تا اولین گل­ آذین در رقم AZ5 و محلول آب استخر­ ماهی و کم­ ترین آن در رقم V4 و آب استخر اصلاح­ شده مشاهده گردید. محلول آب استخر ماهی دارای بیش­ ترین روز تا تشکیل میوه خوشه سوم (82 روز) و آب استخر اصلاح­ شده و محلول رش دارای کم­ترین روز تا تشکیل خوشه سوم (74 روز) بودند. بیش­ترین وزن کل میوه خوشه دوم در رقم V4 با متوسط وزن 425 گرم مشاهده گردید. همچنین در خوشه سوم، بیش­ترین وزن کل میوه، حجم میوه، طول و قطر میوه در تیمار آب استخر اصلاح­ شده و محلول رش و کم­ترین آن­ ها در آب استخر ماهی مشاهده گردید. بیشترین عملکرد بوته در رقم V4 آبیاری شده با محلول رش مشاهده گردید (1587/00گرم) و اختلاف معنی­ داری با رقم V4 در محلول آب استخر اصلاح شده (1523/53گرم) نشان نداد، همچنین کم­ترین میزان عملکرد در رقم AZ5 و محلول آب استخر ماهی (660/84گرم) مشاهده گردید. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، استفاده از لاین امیدبخش V4 جهت کشت در گلخانه و استفاده از آب استخر ماهی اصلاح­ شده توصیه می گردد.